Złoto jako inwestycja alternatywna to doskonała dywersyfikacja portfela. Negatywna korelacja z wieloma tradycyjnymi aktywami pozwala obniżyć ryzyko w zbudowanym portfelu inwestycyjnym, który dzięki "złotym składnikom" może stać się mniej wrażliwy na koniunkturę na rynku finansowym.

Inwestycje w złoto mogą być realizowane bezpośrednio lub pośrednio. Inwestycjami bezpośrednimi może być zakup sztabek, monet czy biżuterii. Te tradycyjne formy inwestowania, praktykowane od zamierzchłych czasów, dają pewność posiadania wiecznego majątku. Popularną formą tego rodzaju inwestycji jest także kupowanie złotych monet okolicznościowych, określanych mianem bulionowych. Najczęściej upamiętniają one wybitne postaci lub ważne wydarzenia, lecz można znaleźć również i inne osobliwości.

Sztabki tańsze niż monety

Złoto w formie fizycznej można kupić również w Polsce, nawet przez internet. Dużym zainteresowaniem kolekcjonerów wyrobów numizmatycznych cieszy się seria sztabek "Poczet władców polskich", monet z serii "Orła Bielika" oraz monet okolicznościowych. Można je kupić w Polsce za pośrednictwem banków, dealerów złota lub w sklepach internetowych. Cena tych precjozów zwykle znacznie przewyższa wartość zawartego w nich kruszcu. Wynika to z kosztów bicia monety oraz unikalnej wartości kolekcjonerskiej, która może być bardzo wysoka. Ogromnym powodzeniem cieszą się monety z wizerunkiem papieża Jana Pawła II, których ceny są kilkakrotnie wyższe niż wartość złota, z którego zostały wybite. Znacznie mniejszą marżę, wynoszącą kilka procent powyżej rynkowej ceny złota, posiadają sztabki lokacyjne.

Nieporównywalnie większej wiedzy wymagają inwestycje w złotą biżuterię, gdzie niezbędna jest pomoc rzeczoznawcy. Każdy wyrób biżuteryjny jest niepowtarzalny pod względem wzornictwa oraz posiada niejednokrotnie drogocenne dodatki w postaci kamieni szlachetnych. Dodatkową trudnością jest niska płynność takich precjozów, a obrót nimi jest możliwy podczas aukcji. Nie tylko biżuteria, lecz także złote sztabki i monety zapakowane w ozdobne futerały mogą być cennym i trwałym upominkiem, którego wartość może znacznie wzrosnąć w przyszłości.

Gdzie przechowywać złoto

Inwestycje w złoto w formie fizycznej są jednak obarczone pewnym ryzykiem. Podobnie jak przed wiekami złote precjoza mogą być skradzione lub przywłaszczone przez osoby, którym się one nie należą, np. przy podziale majątku. Rozwiązaniem jest przechowanie w skrytce bankowej, co jednak wiąże się z ponoszeniem opłat depozytowych. Nie wszystkie tego rodzaju instytucje są najpewniejszymi miejscami dla lokaty cennych aktywów, co może wynikać z możliwości bankructwa, defraudacji lub destabilizacji sytuacji politycznej w kraju. Dlatego też istotny jest wybór banku, który ma niezagrożoną sytuację finansową i dobrą reputację. Od dziesiątków lat takie możliwości oferują banki w Szwajcarii, gdzie jednocześnie dużą wagę przywiązuje się do zachowania tajemnicy bankowej.

Wirtualne złoto

Dziś można również handlować złotem w postaci wirtualnej. Stan posiadania inwestycji może być rejestrowany na specjalnych kontach w formie elektronicznego pieniądza (Digital Gold Currency, "DGC") denominowanego w jednostkach wagi złota. Przykładami złotego pieniądza elektronicznego są: e-gold, 1mdc, Pecunix, e-dinar czy e-bullion. Kreują one alternatywny system monetarny, umożliwiający używanie złota jako pieniądza. Elektroniczne złoto zapisane na kontach inwestorów ma pełne pokrycie w rezerwach złota w formie fizycznej i jest zdeponowane u niezależnego custodiana. System ten daje możliwość dokonywania dowolnych płatności wyrażonych w najważniejszych walutach świata. Aby uruchomić zapłatę faktury wyrażonej w funtach brytyjskich, na przykład za luksusowego maybacha, wystarczy złożyć poprzez internet dyspozycję konwersji złota na określoną ilość waluty i transfer jej na wskazane konto dealera samochodów. Uznanym miejscem obrotu elektronicznymi złotymi pieniędzmi jest London Gold Exchange.

Zglobalizowany rynek finansowy daje dziś ogromne możliwości dokonywania pośrednich inwestycji w złoto w instrumenty finansowe oparte na złocie. Inwestycje takie mogą polegać na nabywaniu certyfikatów, akcji kopalń złota, tytułów uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych, produktów strukturyzowanych i instrumentów pochodnych.

Złoto ponad granicami

Złoto jest jedynym z aktywów, które jest swego rodzaju ponadnarodową walutą, uznawaną przez wszystkie narody świata, bez względu na wyznawaną ideologię, religię czy system ekonomiczny. Nie niszczy go czas, zmiany ustrojów, wojny, kataklizmy. Jest więc ciekawą alternatywą inwestycyjną. Jednak inwestycje
w złoto wymagają rozsądku i cierpliwości. Każda z przedstawionych obok form inwestycji ma swoje zalety i wady, a jej wybór jest sprawą indywidualności każdego człowieka. Szczególnie ważne jest właściwe podejście przy zawieraniu transakcji spekulacyjnych na złocie. Jest ono aktywem jak każde inne, stąd można na nim nie tylko zarobić, ale również stracić. Czynniki uwzględniane przy podejmowaniu decyzji inwestycyjnych na rynku akcji mogą okazać się bezużyteczne lub wymagają innej interpretacji. Wynika to z faktu, że zachowanie cen złota niewiele ma wspólnego z sytuacją na giełdach papierów wartościowych. Podejmując decyzję o inwestycjach w złoto należy mieć na uwadze nie tylko przewidywany rozwój sytuacji w kraju i na świecie, lecz także osobistą sytuację, jak posiadany majątek, zgromadzone oszczędności, sytuację rodzinną, wiek i stan zdrowia, gdyż osiągnięcie zysku może wymagać niejednokrotnie wiele czasu.

CERTYFIKATY. Są to papiery wartościowe będące dowodem własności określonej ilości złota. To alternatywa dla przechowywania materialnego złota w domowym sejfie lub skrytce bankowej. Certyfikaty umożliwiają sprzedaż reprezentowanego przez nie złota bez konieczności fizycznego przenoszenia go. Z posiadaniem certyfikatów jest związane ryzyko spadku ich wartości w przypadku zagrożenia bankructwem emitenta tych papierów. W skrajnym przypadku inwestor może stracić całe "papierowe złoto", gdyż zazwyczaj rządy państw nie gwarantują takich emisji.

AKCJE KOPALŃ ZŁOTA. Nie reprezentują one bezpośrednio złota, lecz dokumentują udziały w kapitale własnym kopalń zajmujących się eksploracją złóż kruszcu. Zmiany cen złota mają znaczący wpływ na wartość akcji kopalń. Wyniki finansowe spółki prowadzącej kopalnię, wpływające bezpośrednio na kursy akcji zależą od umiejętności zarządzania kopalnią, kosztów wydobycia czy zasobności posiadanych złóż. Oprócz czynników wpływających na ceny złota, kopalnie są narażone na inne ryzyka wynikające z ich specyfiki działalności i lokalizacji, niejednokrotnie w krajach o niestabilnej sytuacji politycznej.

FUNDUSZE ZŁOTA. Dają one możliwość korzystania z zalet zdywersyfikowanego portfela zarządzanego przez wyspecjalizowane instytucje finansowe. W portfelach funduszy znajdują się akcje kopalń złota, złoto, instrumenty pochodne oparte na kursach złota,a także inne aktywa. Tytuły uczestnictwa w funduszach złota są notowane również na giełdach papierów wartościowych (Exchange Traded Funds, "ETFs"). We wrześniu 2006 r. wartość rynkowa udziałów tych funduszy wynosiła blisko 10,6 miliardów dolarów, co odpowiadało 550 tonom czystego złota.

PRODUKTY STRUKTURYZOWANE. Są one emitowane przez banki oraz dealerów złota. Zazwyczaj występują w formie obligacji strukturyzowanych o zróżnicowanych konstrukcjach i profilach wypłaty. Koszyk aktywów, oprócz inwestycji w złoto, może zawierać inne składniki, jak: surowce, indeksy giełdowe, stopy procentowe itp. Produkty strukturyzowane mogą dawać pełne lub częściowe zabezpieczenie powierzonego kapitału lub wyższą stopę zwrotu w stosunku do depozytów bankowych.

INSTRUMENTY POCHODNE. Tak jak kontrakty terminowe i opcje opiewające na złoto są notowane na najważniejszych giełdach świata, np. na COMEX (oddział NYMEX) w Nowym Jorku oraz CBOT w Chicago oraz na TCE w Tokio. Kontrakty terminowe na nowojorskiej giełdzie opiewają na 100 uncji 24--karatowego złota, stąd wymagany od członka giełdy depozyt wynosi około 3,2 tys. dolarów.

Instrumenty dostępne w Polsce

Także na nasz rynek zawitały zagraniczne fundusze, których inwestycje są powiązane ze złotem. Są nimi World Gold Fund czy też World Mining Fund należące do grona zagranicznych funduszy inwestycyjnych z rodziny Merrill Lynch. Ten drugi fundusz inwestuje w akcje spółek sektora wydobywczego metali nieszlachetnych oraz szlachetnych, w tym złota. Minimalna kwota jednorazowej pierwszej wpłaty wynosi 5 tys. dolarów bądź 4 tys. euro. Nasi finansiści reagują bardzo szybko na światowe trendy, w wyniku czego za zgodą Komisji Nadzoru Finansowego powstał we wrześniu 2006 r. polski fundusz alternatywny, dokonujący inwestycji na rynku złota - INVESTOR Gold FIZ. Daje on możliwość uczestnictwa w światowym rynku metali szlachetnych. Przedmiotem inwestycji tego funduszu są instrumenty pochodne notowane na rynkach zagranicznych, których cena zależy bezpośrednio lub pośrednio od kursów rynkowych złota, srebra, platyny i palladu oraz akcje spółek powiązanych z branżą wydobywczą. Wartość nominalna pojedynczego certyfikatu inwestycyjnego wynosi 10 tys. zł.

HISTORIA ZŁOTA

Skąd wzięło się złoto na Ziemi? Czy wytworzyła go nasza planeta? Otóż nie. Dała go nam niegdyś umierająca gwiazda - supernowa. W ostatnim tchnieniu wyrzuciła w przestrzeń obłoki materii, która stała się materiałem dla powstania Układu Słonecznego. Zawierała ona wszystkie pierwiastki, w tym również ciężkie, do których należy złoto, wytworzone przez miliardy lat w wyniku procesów syntezy termojądrowej zachodzącej w gwieździe. Dziś możemy je znaleźć jedynie w niektórych miejscach naszego globu. Znajduje się ono również na innych planetach oraz ich księżycach. Od zarania dziejów złoto znajdowało różne zastosowania w życiu człowieka - początkowo jako ozdoba, później jako pieniądz. Najstarsze znaleziska złotej biżuterii pochodzące sprzed 3 tysięcy lat przed naszą erą wytworzone przez cywilizację sumeryjską zostały znalezione w Mezopotamii. Najbardziej znanym dziełem sztuki wykonanym ze szczerego złota jest 11-kilogramowa maska z grobowca faraona Tutenhamona, wykonana w XIV wieku przed naszą erą, którą możemy dziś podziwiać w Muzeum Egipskim w Kairze.

Złoto odgrywało istotną rolę w kształtowaniu się systemów ekonomicznych. Od czterech tysięcy lat jest uważane za formę pieniądza. Kruszec ten był zawsze cenny z powodu rzadkości występowania, urody i unikalnych cech fizyko-chemicznych, jak ciągliwość, przewodność czy też odporność na korozję. Stąd znalazło powszechne zastosowanie w przemyśle jubilerskim, zdobnictwie i sztuce. Obecnie jest cennym suro-wcem dla wielu nowoczesnych technologii i medycyny. Duży ciężar właściwy, dwa i pół razy większy niż żelaza (19,3 g/cm³) pozwala na przechowywanie ogromnej wartości bogactwa w małej bryle, na przykład w sztabce lub monecie, w każdych warunkach przez dowolnie długi czas. Jedna tona złota warta 20 milionów dolarów amerykańskich mieści się w sześcianie o krawędzi około 37 cm. Podniesienie kostki złota o krawędzi 16 cm nastręczałoby dorosłemu mężczyźnie poważny problem. Tak więc między bajki można włożyć wątki z westernów, gdzie dzielni traperzy i kowboje bez wysiłku noszą na barkach torby wypełnione złotem.