Notowania

społeczeństwo
11.02.2014 11:03

Sześć poziomów wpływu społecznego. Nauka, praktyka i psychologia Roberta Cialdiniego

Współczynnik płci wywiera największy wpływ na zachowanie, gdy nierównowaga występuje w grupie mężczyzn i kobiet w wieku reprodukcyjnym (James, 1987).

Podziel się
Dodaj komentarz
(AndreasKermann/iStockphoto)

*Współczynnik płci **

*Istniejące badania nad współczynnikiem płci *

Współczynnik płci wywiera największy wpływ na zachowanie, gdy nierównowaga występuje w grupie mężczyzn i kobiet w wieku reprodukcyjnym (James, 1987). Stosunek liczby reprodukcyjnie aktywnych kobiet i mężczyzn w populacji to _ reprodukcyjny współczynnik płci _(ang. _ operational sex ratio _; Emlen i Oring, 1977; Fossett i Kiecolt, 1991).

W badaniach nad zwierzętami wykazano, że zmiany w zakresie współczynnika płci wpływają na zachowania reprodukcyjne, w tym poszukiwanie partnera, zaloty i rywalizację między osobnikami tej samej płci (Kvarnemo i Ahnesjö, 1996; Taylor i Bulmer, 1980). Na przykład gdy w populacji liczba samców zaczyna przekraczać liczbę samic, samce lemurków myszatych zaczynają spędzać więcej czasu na poszukiwaniu partnerek (Eberle i Kappeler, 2004), a samce różanki intensyfikują rywalizację o samice (Mills i Reynolds, 2003). U ryb z gatunku babka czarnoplamka, gdy w sezonie godowym liczba samców zaczyna przekraczać liczbę samic, ma miejsce zwiększona rywalizacja między samcami (Forsgren, Amundsen, Borg i Bjelvenmark, 2004).

Wiele badań korelacyjnych wskazuje też na to, że współczynnik płci jest powiązany z ludzkimi wzorcami zachowań reprodukcyjnych (np. Barber, 2001; Licher, Kephart, McLaughlin i Landry, 1992; Pollet i Nettle, 2008; Schmitt, 2005; Stone, Shackelford i Buss, 2007). Większość prac w tym obszarze dotyczyła zależności między współczynnikiem płci a małżeństwami i życiem rodzinnym. W badaniach tych potwierdzono przewidywania oparte na biologii ewolucyjnej, psychologii społecznej i ekonomii zachowań reprodukcyjnych (Baumeister i Vohs, 2004; Gangestad i Simpson, 2000; Kenrick i Luce, 2000; Pederson, 1991). Na przykład przewaga liczby kobiet jest historycznie powiązana z mniejszą liczbą małżeństw, większą liczbą nieślubnych dzieci i mniejszymi inwestycjami ojców w wychowywanie potomków, a przewaga liczby mężczyzn prowadzi do odwrotnych zjawisk (Guttentag i Secord, 1983; South i Trent, 1988). Wydaje się też, że współczynnik płci wpływa u ludzi na rywalizację między przedstawicielami tej samej płci. Gdy dostępność osób
jednej płci spada, rywalizacja między przedstawicielami drugiej staje się większa. I rzeczywiście -- poziom agresji i przemocy wśród mężczyzn zwykle rośnie, gdy ich liczba przekracza liczbę kobiet (Barber, 2003).

*Nowe badania nad współczynnikiem płci *

Z uwagi na brak dowodów na występowanie związków przyczynowo-skutkowych między współczynnikiem płci a ludzkim zachowaniem (Hesketh i Zhu, 2006) zaczęliśmy przeprowadzać eksperymenty, aby sprawdzić, czy postrzegany współczynnik płci rzeczywiście zmienia psychikę i postępowanie. Ponieważ współczynnik płci najbardziej bezpośrednio powiązany jest z reprodukcją, zaczęliśmy od ustalenia, czy manipulowanie postrzeganym stosunkiem liczby kobiet do liczby mężczyzn wpływa na relacje (Kim, Griskevicius i Simpson, 2010). Osoby pozostające w trwałych związkach najpierw przeczytały artykuł opisujący, że w lokalnej populacji występuje przewaga mężczyzn lub kobiet. Następnie badani oceniali, w jakim stopniu są zadowoleni z obecnej relacji. Odkryliśmy, że gdy uczestnicy dowiadywali się, iż w lokalnym środowisku względna liczba przedstawicieli płci przeciwnej jest niska, zarówno mężczyźni, jak i kobiety deklarowali większą satysfakcję ze związku i psychologiczną bliskość z partnerem. Jednak gdy mężczyźni i kobiety sądzili, że
ich partnerzy mają większy wybór, stosowali odmienne techniki, aby zapobiec rozpadowi relacji. Jeśli liczba kobiet jest mała, mężczyźni pozostający w związkach stają się czujniejsi i bardziej natrętni. Próbują w ten sposób zapobiec angażowaniu się partnerek w działania, które mogłyby zagrozić relacji. Natomiast gdy niedostępną płcią są mężczyźni, pozostające w związkach kobiety stają się mniej natrętne, dają partnerom większą swobodę i przebaczają potencjalne przewinienia.

Te eksperymentalne odkrycia mają ciekawe implikacje w kwestii wpływu współczynnika płci na relacje, np. na zniekształcenia w postrzeganiu partnera (Haselton i Nettle, 2006). Większa liczba kobiet prowadzi np. do powstawania wśród nich pozytywnych iluzji na temat ich wybranków. Kobiety postrzegają wtedy obecnych partnerów jako lepszych, niż są oni w rzeczywistości. Takie pozytywne iluzje mogą dawać kobietom motywację do pozostawania z partnerem. Ponieważ współczynnik płci różni się w zależności od regionu, nierównowaga między liczbą kobiet i mężczyzn może mieć ciekawy wpływ na relacje w poszczególnych obszarach geograficznych. Na przykład z uwagi na to, że w Las Vegas względna liczba mężczyzn jest jedną z najwyższych w Stanach Zjednoczonych, zawodowi hazardziści mieszkający w okolicy bulwaru Strip mogą być _ ponadprzeciętnie _ oddanymi mężami.

*Wpływ współczynnika płci poza relacjami romantycznymi *

Współczynnik płci może wpływać także na wiele innych obszarów życia. Aby rozpocząć badanie tej możliwości, przetestowaliśmy, w jaki sposób postrzegany współczynnik płci wpływa na decyzje i preferencje finansowe oraz na oczekiwania dotyczące oszczędzania, pożyczania i wydawania pieniędzy (Griskevicius, Tybur, Ackerman, Delton i Robertson, 2010). W pewnym eksperymencie uczestnicy oglądali zbiory zdjęć przedstawiających lokalną populację. W różnych zbiorach przeważały zdjęcia kobiet lub mężczyzn. Następnie uczestnicy dokonywali finansowych wyborów związanych z czasem i pieniędzmi. Na przykład ludzie mogli wybrać, że chcą otrzymać 37 dolarów następnego dnia lub 54 dolary za 33 dni. Współczynnik płci wywarł istotny wpływ na decyzje finansowe mężczyzn (ale już nie kobiet). Przewaga liczby mężczyzn sprawiała, że wybierali oni mniejsze, ale natychmiastowe zyski. Te odkrycia są spójne z hipotezą, że przewaga liczby mężczyzn prowadzi do ich większych inwestycji w _ obecne _ relacje i konkurencji między
przedstawicielami własnej płci.

Wyniki drugich badań okazały się spójne z odkryciem, że niedostępność kobiet prowadzi do preferowania przez mężczyzn natychmiastowych korzyści finansowych. W badaniach tych stwierdzono, że przewaga liczby mężczyzn powodowała, iż przeznaczali oni mniejszą część zarobków na oszczędności i byli bardziej gotowi pożyczać pieniądze na natychmiastowe zakupy (Griskevicius i współpracownicy, 2010). Przewaga liczby mężczyzn prowadziła do zmniejszenia miesięcznych oszczędności średnio o 44,7% i do prawie dwukrotnego wzrostu ilości pieniędzy, które badani chcieli pożyczać każdego miesiąca. Zgodnie z założeniem, że uzyskane pieniądze należy przeznaczyć na poszukiwanie partnera, w ostatnim badaniu odkryto, iż zdaniem przedstawicieli obu płci przy przewadze liczby mężczyzn powinni oni więcej wydawać na produkty związane z zalotami. Przy większej liczbie mężczyzn oczekiwano, że będą oni wydawać średnio 6,01 dolara więcej na prezenty walentynkowe, 1,51 dolara więcej na przystawki w trakcie randki z obiadem i 278 dolarów
więcej na pierścionek zaręczynowy. Te dotyczące mężczyzn wyniki są spójne z innymi badaniami, w których wykazano, że w wielu kulturach sukces w poszukiwaniu partnerki jest powiązany z zasobami finansowymi (Buss, 1989), a samice ssaków są bardziej wybredne przy wyborze partnera, gdy w populacji występuje przewaga samców (Balshine-Earn, 1996; Kvernemo i Forsgren, 2000).

Z rozważań nad wpływem współczynnika płci na decyzje finansowe wynika, że obserwowany w wielu częściach świata (np. w Chinach) wzrost względnej liczby mężczyzn może mieć poważne konsekwencje ekonomiczne. Pomyśl o losach starzejącego się pokolenia mężczyzn, którzy w młodszym wieku wydawali i pożyczali pieniądze, zamiast je oszczędzać. Opieka nad takimi populacjami będzie wymagać dużych nakładów finansowych. Skala problemu będzie jeszcze większa, jeśli dużą populację emerytów utrzymywać będzie mniejsza liczba młodych pracowników. Nasze odkrycia mają też jednak ważne implikacje praktyczne. Wiele współczesnych problemów ekonomicznych i społecznych zostało wywołanych przez podejmowanie nadmiernego ryzyka finansowego związanego z przedkładaniem krótkoterminowych zysków (np. z inwestycji w zagrożone kredyty hipoteczne lub wydobycia ropy w cennych ekologicznie miejscach) nad długoterminową stabilność. Gdy względna liczba mężczyzn rośnie, problemy wynikające z podejmowania finansowego ryzyka mogą stać się jeszcze
powszechniejsze. Jednak nasze badania dają powody do optymizmu. Odkryliśmy, że mężczyźni podejmują mniej impulsywne i ostrożniejsze decyzje finansowe, jeśli pokazać im odpowiednio spreparowane zdjęcia lub opisy wskazujące na przewagę liczby kobiet w lokalnej społeczności. Wynika z tego, że menedżerowie mogą wykorzystać oparte na współczynniku płci wskazówki zachęcające do tworzenia środowiska, które sprzyja podejmowaniu rozsądniejszych wyborów finansowych. Można np. tak zaprojektować przestrzeń biurową, aby w miejscach, gdzie pożądane jest unikanie ryzyka, widocznych było więcej kobiet.

Zaczęliśmy też badać, w jaki sposób współczynnik płci wpływa na chęć robienia kariery przez mężczyzn i kobiety. Pomyśl o tym, jak liczba mężczyzn i kobiet w lokalnym środowisku może wpływać na wybór między inwestowaniem w karierę (czyli wspinaniem się po szczeblach korporacyjnej drabiny) a ustatkowaniem się i założeniem rodziny. Odkryliśmy, że gdy w populacji występuje przewaga kobiet, ważniejsza jest dla nich kariera niż rodzina (Durante, Griskevicius, Cantu i Simpson, 2010). Wskazuje to, że postrzegana dostępność partnerów może mieć olbrzymi wpływ na to, że kobieta wybierze teczkę zamiast wózka. Rzeczywiście okazało się, że przewaga liczby mężczyzn wywoływała w kobietach chęć założenia rodziny i rezygnacji z pracy. U mężczyzn motywacja do robienia kariery wygląda podobnie. Przewaga liczby mężczyzn prowadzi do tego, że więcej inwestują w pracę. Jest to spójne z założeniem, że niedostępność kobiet motywuje mężczyzn do większej konkurencji. Odkrycia te mają ważne implikacje w zakresie tego, jak dostępność
partnerów może wpływać osiągnięcia szkolne -- np. na to, czy studenci będą poświęcać wiele lat na zdobywanie kolejnych stopni naukowych, czy w ogóle nie zdecydują się na naukę na wyższej uczelni. Niedawne badania wskazują też na to, że odczuwalna obecność rywali tej samej płci (jest to jeden z aspektów współczynnika płci) może wpływać nawet na przekonania religijne (Li, Cohen, Weeden i Kenrick, 2010). Gdy uczestnicy przejrzeli profile atrakcyjnych przedstawicieli tej samej płci na portalu randkowym, stali się bardziej religijni i w większym stopniu popierali surowe, społeczne normy moralne. Odkrycia te są zgodne z założeniem, że religijność może być znaczącym aspektem strategii doboru partnera (Weeden, Cohen i Kenrick, 2008). Ponieważ większa religijność zwykle wiąże się z narzuconą monogamią i zaangażowaniem w związek, bardziej religijne (i wymuszające zaangażowanie) podejście jest przystosowawcze, gdy wielu kandydatów stara się o obecną partnerkę danej osoby. Jednak poziom religijności jest zmienny. Gdy
mężczyźni oglądali profile randkowe atrakcyjnych kobiet, deklarowali mniejszą religijność.

_ *Artykuł stanowi fragment książki pt. „Sześć poziomów wpływu społecznego. Nauka, praktyka i psychologia Roberta Cialdiniego” _

Czytaj więcej w Money.pl
Boni pisze list do minister edukacji. Po co? W specjalnym liście skierowanym do ministra edukacji i Polskiej Rady Informatyzacji proponuje stworzenie kalendarza prac nad wdrożeniem umiejętności kodowania i projektowania.
Zdecydują dziś o gigantycznych wydatkach Współpraca nauki i gospodarki finansowana będzie między innymi z unijnego programu Horyzont 2020. Jego budżet to prawie 80 miliardów euro.
Tagi: społeczeństwo, psychologia biznesu
komentarze
+1
+1
ważne
smutne
ciekawe
irytujące
Napisz komentarz